Wat kunnen organisaties morgen al doen om vitaliteit te verbeteren?

5 experts geven antwoord

“Wat kunnen organisaties morgen al doen om vitaliteit te verbeteren?”

In september is het de Week van de Vitaliteit. Een goed moment om stil te staan bij vitaliteit op de werkvloer. Wat maakt daarin écht het verschil? We legden die vraag voor aan vijf experts — over slaap, cultuur, mindset en verbinding — ieder met een eigen kijk op wat werkt.

🗨️ 1. Roel Hermans – Leefstijl- en Gedragsverandering
Organisaties die morgen iets willen doen aan vitaliteit, kunnen hun medewerkers één simpele vraag stellen: wat heb jij nodig om aan het einde van je werkdag meer energie over te houden?

Het antwoord zegt niet alleen iets over wat een medewerker zelf kan doen, maar ook over wat er nodig is van het team, de leidinggevende en de organisatie. Wie structureel het werk van twee mensen doet, heeft weinig aan een cursus energiemanagement. En als de ongeschreven regel is dat je ’s avonds en in het weekend bereikbaar bent, verandert een workshop ‘grip op je werk’ die werkcultuur niet.

Vitaliteit is dus een gedeelde verantwoordelijkheid. Begin bij de medewerker en vraag wat energie kost en geeft. Kijk vervolgens samen wat de medewerker zelf kan veranderen én wat er in de werkomgeving moet veranderen.

🗨️ 2. Winnifred Noorlander – Weerbaarheid, Veerkracht en Burn-outpreventie
Je kunt nog zo veel tools en kortingen aanreiken, maar het meekrijgen van de groep die er het meeste baat bij heeft blijft lastig. Vitaliteit voor iedereen begint daarom bij het aanpassen van de mindset. Namelijk: comfortabel worden in het oncomfortabele.

Te starten met net de dingen doen waar je geen zin in hebt, want daar zit de groei. Of dat nou het rondje wandelen in de pauze is, gezond eten, of dat lastige gesprek aangaan. En goed nieuws: ongemak dulden is trainbaar! Hoe vaker je het opzoekt, hoe beter je ertegen kunt.

Veerkracht en vitaliteit zitten dus in kleine gewoontes. Start eens een challenge waarin iedereen een doel kiest waar ze een beetje tegen opzien. Aan het einde van de maand staat iedereen er een stuk krachtiger in.

🗨️ 3. Floris Wouterson – Slaapexpert en -coach
Vitaliteitsprogramma’s gaan bijna altijd over bewegen en voeding. Toch is slaap belangrijker dan die twee samen, want beide processen worden tijdens de slaap gereguleerd.

We behandelen slaap vaak als een privé-aangelegenheid. De rekening is dat niet: op basis van bijvoorbeeld een onderzoek van RAND Corporation, kost slaaptekort de Nederlandse economie ruim 20 miljard euro per jaar, via verminderde productiviteit, fouten en verzuim.

Vergelijk het met rugklachten. Iemand meldt rugpijn en er komt een ergotherapeut langs die de stoel en de bureauhoogte nakijkt. Terecht. Maar als iemand slecht slaapt, vraagt niemand naar het matras of naar de slaaphygiëne. Terwijl het lichamelijk herstel juist ‘snachts plaatsvindt: te weinig diepe slaap remt de eiwitsynthese, waardoor spieren en bindweefsel zich slechter herstellen. Een belangrijke oorzaak van rugklachten.

Slaap hoort daarom structureel op de managementagenda. Geen dingetje dat erbij hoort, maar een strategische pijler van vitaliteit en werkgeluk.

🗨️ 4. Carola Linschooten – Duurzame inzetbaarheid en wilskracht
In het algemeen word je het gemiddelde van de mensen om je heen – een idee dat ook terugkomt in sociaal-netwerkonderzoek naar gedrag en gewoontes. Omdat we veel tijd met collega’s doorbrengen, worden we sterk beïnvloed door de gewoontes (cultuur) binnen een organisatie. Jouw cultuur is dus van invloed op de vitaliteit van al je medewerkers, en met organisatie-brede acties krijg je iedereen mee – niet alleen de toch al vitale medewerkers.

Het nudgen van gezonde gewoontes helpt daarbij: je maakt de gezondste keuze de meest ‘automatische’ keuze, waardoor die minder wilskracht kost dan een bewuste, eenmalige actie. Denk aan laagdrempelige voorbeelden zoals staand alle vergaderingen beginnen en sluiten, 1-op-1’s wandelend doen, of standaard een vitaliteitsvraag over slaap-voeding-bewegen-balans bespreken in maandmeetings. Worden dit soort dingen ‘patronen’ in de organisatie, dan houden we ze ook beter vol.

🗨️ 5. Abdelilah El Barzouhi – Diversiteit, Inclusie & Vitaliteit
Als het over vitaliteit gaat, denken we vaak aan bewegen, voeding en slaap. Maar één belangrijke factor krijgt veel minder aandacht: de kwaliteit van onze relaties. De Harvard Study of Adult Development volgt mensen al meer dan 80 jaar en laat zien hoe sterk goede relaties samenhangen met gezondheid en geluk.

Wat kunnen organisaties morgen al doen? Creëer ruimte voor échte verbinding. Niet nóg een overleg, maar momenten waarop collega’s elkaar daadwerkelijk spreken, aandacht voor elkaar hebben en zich gezien voelen. Goede relaties kunnen een belangrijke buffer vormen tegen stress en bijdragen aan welzijn.

Vitaliteit groeit waar mensen zich verbonden voelen.

Tot slot

Deze sprekers delen hun inzichten dagelijks op podia, events en in organisaties. Benieuwd wie past bij jouw bijeenkomst of programma? We denken graag met je mee.

Voetnoot Floris Wouterson

Bron- en berekeningstoelichting (20,3 miljard euro)

RAND Corporation berekende in Why Sleep Matters: The Economic Costs of Insufficient Sleep (Hafner e.a.) de economische schade van slaaptekort voor vijf OESO-landen: Duitsland 1,56% van het bbp, VK 1,86%, VS 2,28%, Japan 2,92%. Nederland zat niet in die studie.

Toegepast op het Nederlandse bbp levert de Duitsland-VK-bandbreedte voor 2025 een schatting van €18,6 tot €22,1 miljard per jaar op, met €20,3 miljard als middenwaarde. Het is dus een extrapolatie, geen RAND-cijfer voor Nederland.

Een onafhankelijke controle langs CBS-cijfers komt op dezelfde orde van grootte: 9,9 miljoen werkzame beroepsbevolking, 41% slechte slapers (ArboNed), gemiddeld 7,8 verloren werkdagen per jaar. Dat zijn ruim 31 miljoen verloren werkdagen. Gewaardeerd tegen een volledig belaste verzuimdag inclusief indirecte kosten komt ook die route uit rond de 20 miljard euro. Presenteïsme (verminderd functioneren van aanwezige medewerkers) is daarin niet meegerekend en zou het bedrag verder verhogen.