De belangrijkste discussie over burn-out gaat niet over burn-out

De belangrijkste discussie over burn-out gaat niet over burn-out

Burn-out is een van de bekendste begrippen in de mentale gezondheid. Toch is het geen scherp afgebakende diagnose. Dat verrast veel mensen, omdat de klachten die mensen ervaren juist heel ernstig en langdurig kunnen zijn.

In een interview in Trouw vertelde ik daarover. Mensen kunnen ernstig ontregeld raken door langdurige stress, met uitputting, cognitieve problemen, slaapproblemen en beperkingen in het dagelijks functioneren. Maar de term burn-out omvat een enorme variatie aan klachten. Sommige mensen ervaren vooral uitputting na een drukke periode op het werk. Bij anderen passen de klachten beter bij een depressie, angststoornis of aanpassingsstoornis, waarbij langdurige stress ook een belangrijke rol speelt. Juist daarom blijft de vraag waar burn-out ophoudt en een andere aandoening begint wetenschappelijk lastig te beantwoorden.

Die discussie is actueler dan ooit. Moeten we ‘klinische burn-out’ als diagnose definiëren? Het laat zien hoe groot de behoefte is aan duidelijkheid. Maar zo’n diagnose is pas zinvol als overtuigend is aangetoond dat zij betrouwbaar kan worden vastgesteld, duidelijk te onderscheiden is van bestaande diagnoses en daadwerkelijk iets toevoegt aan de zorg. Op dit moment ontbreekt die onderbouwing nog.

Dat is geen semantische discussie: diagnoses zijn geen etiketten maar hulpmiddelen. Ze bepalen onderzoek, behandelingen, verzekeringen en verwachtingen over herstel. Nieuwe diagnoses vragen daarom om stevige wetenschappelijke evidentie. Los van de discussie over definities blijft de maatschappelijke uitdaging dezelfde: hoe voorkomen we dat langdurige stress uitmondt in ernstige en langdurige klachten (zoals bij de DESTRESS-NL aanpak)?

Maar het ontbreken van een scherpe diagnose betekent niet dat de klachten minder serieus zijn. Langdurige stress kan leiden tot ernstige ontregeling. Wanneer iemand niet meer herstelt en vastloopt in werk of privé, is hulp nodig. Ongeacht welke diagnose uiteindelijk het beste past.

Misschien moeten we het gesprek daarom verleggen. Minder naar de vraag of iemand wel of geen burn-out heeft, en meer naar de ernst van de klachten, het functioneren, het herstel en de omstandigheden die eraan bijdragen. Ernstige stressklachten kunnen immers een normale reactie zijn op een abnormale omgeving. Dat maakt preventie niet alleen een verantwoordelijkheid van het individu, maar ook van organisaties en de maatschappij.

Deze vragen staan centraal in mijn boek en lezing De ban van burn-out, waarin ik de wetenschap, zorgpraktijk en maatschappelijke beeldvorming rondom burn-out met elkaar verbind.

Klik voor het hele artikel (achter betaalmuur).