Wat er op de werkvloer gebeurt, is altijd een spiegel van het managementteam

Wat er op de werkvloer gebeurt, is altijd een spiegel van het managementteam

In tijden van hoge druk loopt een managementteam (MT) het risico dat afspraken niet meer worden nagekomen. MT-leden keren zich gemakkelijk in zichzelf, volgen hun eigen koers en maken elkaar verwijten. Bijvoorbeeld: in een middelgroot productiebedrijf moest het MT besluiten om tijdelijk extra uren in te roosteren vanwege een plotselinge orderpiek. De druk op het team was groot, en dit leidde tot frustratie binnen het MT, omdat sommige leden de impact op hun afdelingen anders inschatten.

Dit is menselijk gedrag. Wanneer de druk vanuit de top van de organisatie toeneemt, bevindt het MT zich in het spanningsveld tussen directie en medewerkers. Angst kan besmettelijk zijn: de spanning die de directie ervaart kan overslaan op het MT en via hen indirect op alle medewerkers. Hierdoor kan een organisatie snel in een negatieve spiraal van spanning en onzekerheid terechtkomen.

Conflictvaardigheid als kernvaardigheid

Voor een MT (en ieder MT-lid) is het daarom essentieel om conflictvaardigheden te ontwikkelen. Je moet als team een secure base kunnen vormen: een plek van steun, waar teamleden tot rust kunnen komen en samen de druk en angst het hoofd bieden. In het voorbeeld van de productieorganisatie stond dit bovenaan de prioriteitenlijst: het MT moest weer een veilige en samenwerkende basis worden voor elkaar en voor de medewerkers.

In High Impact Veranderen (2023) leg ik uit dat een secure base een persoon, plek of object kan zijn waar je steun vindt en inspiratie opdoet. Vanuit deze basis kun je constructief omgaan met stress, druk en conflict (Van den Heuvel, 2023).

Durf conflicten aan te gaan

Conflicten aangaan is moeilijk. Het vraagt moed en transparantie. Maar het vermijden van conflicten leidt tot onduidelijkheid, wantrouwen en spanning binnen het MT en in de teams. Constructief omgaan met conflicten betekent: de vis op tafel leggen, het zogenaamde ‘Fish on the Table‘-concept van George Kohlrieser (Hostage at the Table).

Door open te communiceren en conflicten inhoudelijk te bespreken, duik je in de diepte, in plaats van dat problemen onzichtbaar blijven en escaleren. Wat er in teams gebeurt, is vaak een reflectie van de dynamiek in het MT. Teams vertonen spanning, angst of conflicten die rechtstreeks verband houden met de manier waarop het MT functioneert.

Reflectie en oefening

Om te leren omgaan met druk en angst kun je als MT terugkijken op het afgelopen jaar:

• Wanneer was het lastig?
• Waar stond de druk op de ketel en welke rol speelde angst?
• Hebben jullie die angst bewust of onbewust doorgegeven aan medewerkers?
• Hoe zouden jullie dit nu aanpakken om stress en angst niet te laten woekeren?

Daarnaast helpt het om de dynamiek in de teams te analyseren:

• Welke conflicten spelen er in de teams?
• Hoe manifesteert zich angst?
• Welke conflicten worden niet of onvoldoende in het MT aangegaan, en wat is het effect daarvan op de teams?

Door deze vragen te beantwoorden, ontwikkel je als MT niet alleen conflictvaardigheid, maar versterk je ook de hele organisatie. Het MT bepaalt in hoge mate de cultuur en de mate van veiligheid, vertrouwen en samenwerking in de teams.